Beschermde schoonheden – wilde orchideeën in Zuid-Tirol
Geniaan en edelweiss zijn de bloemen die je waarschijnlijk als eerste te binnen schieten als je aan bergtoppen en alpenweiden in Zuid-Tirol denkt. Over de gentiaan, met zijn vele verschillende soorten die niet altijd blauw bloeien, en over het edelweiss, waarvan de oorspronkelijke thuisbasis ver van de Alpen ligt, vertellen we je echter een andere keer.
Vandaag willen we je drie orchideeën voorstellen: één valt op door haar bijzondere vorm en twee door hun verleidelijke geur. Alle drie zijn, net als alle andere in Zuid-Tirol inheemse orchideeënsoorten en net als andere bedreigde planten, streng beschermd door een provinciale wet en mogen ook buiten de natuurparken niet worden geplukt of verzameld. Maar de schoonheid van de drie gratiën komt sowieso het best tot zijn recht in hun natuurlijke omgeving.
South Tyrolean wild orchid: Cypripedium calceolus
Internet ConsultingGele vrouwenschoen (Cypripedium calceolus)
Afgelopen weekend hebben we dit jaar voor het eerst een vrouwenschoentje in het wild gezien – dus niet als gekweekte potplant. In het Innerfeldtal ontdekten we de nog niet volledig geopende bloem en hebben we die natuurlijk meteen gefotografeerd. Soms groeien er ook veel bloemen van deze orchidee dicht bij elkaar – botanici spreken in dit geval van een kolonie. De gele vrouwenschoen heeft de grootste bloem van alle inheemse orchideeënsoorten; deze kan tot 8 cm groot worden. Leuk weetje: deze opvallende orchidee leeft in symbiose met een paddenstoel.
Nigritella/Kohlröschen, wild orchid growing in South Tyrol
Internet Consulting
Kohlröschen - Nigritella
HansKoolroosje (Nigritella)
We kennen in het Alpengebied geen andere bloem die in de volksmond zoveel verschillende en sprekende namen heeft: Brunelle, Blutströpfli, Sonnwendschöberl, Schwarzröserl, Schwarzbleaml, Vanilleblümli, Schokoladenblümli en nog een aantal andere. Sommige van deze namen verwijzen naar de donkerrode tot bruinrode kleur, andere naar de intense vanillegeur van de plant. Meestal hebben we tijdens wandelingen – als we ze al tegenkwamen – slechts enkele exemplaren van deze bedreigde bloem gevonden, maar boven Zösen hebben we in juli vorig jaar heel veel koolroosjes gezien.
Epipactis atrorubens
LittleThoughtBruinrode stendelwortel (Epipactis atrorubens)
Bij warm weer betovert ze ook met een vanillegeur. Net als alle inheemse orchideeën houdt ze van voedselarme bodems. De bruinrode stendelwortel (ook wel rode bosstendel of rode stendelwortel genoemd) is een pioniersplant, gedijt ook op zeer droge bodems en is niet zo zeldzaam als de gele vrouwenschoen.
Bovendien kun je met een beetje geluk tijdens wandelingen in Zuid-Tirol nog veel andere orchideeën bewonderen: breedbladige orchis (ook wel breedbladige vingerwortel genoemd), witte broekwortel, witte (ook wel tweebladige) boshyacint, langbladige bosvogeltje, kruipende netblad, groene holtong en nog veel meer. Bijvoorbeeld op de Armentara-weiden, op het Prato Piazza, boven de Bletterbach-kloof of op de Puflatsch kunnen oplettende orchideeënliefhebbers tijdens de bloeiperiode allerlei ontdekkingen doen.
Bij orchideeën is de systematiek niet altijd even eenduidig: zo wordt het koolroosje deels als een apart geslacht aangemerkt en deels tot de Händelwortels gerekend. En de gewone koolroos wordt ofwel gezien als een ondersoort van de zwarte koolroos, ofwel als een aparte soort. De wereld is op dit moment al ingewikkeld genoeg – wij, als niet-botanici, schrijven gewoon over de koolroos en hopen daarmee geen orchideeënexperts tegen ons in het harnas te jagen.
Tot slot willen we je nog wijzen op een geweldig project vanhet Natuurmuseum van Zuid-Tirol: op het internetportaal FlauraFaunaSüdtirol kun je zoeken naar geselecteerde planten- en diergroepen in Zuid-Tirol. Je ziet de verspreiding van een soort op de kaart en er is een korte beschrijving met foto van de plant of het dier. Bij orchideeën werkt het zoeken het beste als je de Latijnse naam van de plant invoert, want vaak zijn er voor een orchidee meerdere benamingen of licht verschillende schrijfwijzen.
